MQM went in isoaltion

 

وفاقي حڪومت “ڪراچي ڪارڊ” ڇو پئي کيڏي؟

Posted on September 13, 2019 (2:16 pm)

ٻلي ٿيلهيءَ مان ٻاهر اچي وئي آهي. تحريڪ انصاف جي وفاقي حڪومت کي آخر سنڌ جو درد ڇو جاڳيو آهي جو اها سنڌ حڪومت تبديل ڪرڻ گهري ٿي. گذريل اٺن نون مهينن جا واقعا ٻڌائين ٿا ته وفاقي حڪومت لڳاتار داٻا ڏيندي رهي ته بس اجهو ٿا توهان جي سنڌ حڪومت ڊاهيون.

ايم ڪيو ايم سان واسطو رکندڙ قانون وارو وفاقي وزير فروغ نسيم ڪجهه مهينا اڳ به چيو هو ته هڪ نه هڪ ڏينهن وفاق کي ڪراچيءَ جي معاملي تي مداخلت ڪرڻي پوندي. 
بظاهر نئون ديرو ۾ ايڇ آءِ وي جي پکڙجڻ ته ڪڏهن وري شڪارپور ضلعي ۽ ڀرپاسي ۾ اغوا انڊسٽري جي ٻيهر سرگرم ٿيڻ، مختلف ضلعن ۾ پيش ايندڙ واقعن جي حوالي سان سنڌ حڪومت خلاف کاتو کولي رکيو هو، جنهن ۾ اهي ننڍيون وڏيون داخلائون ٿينديون رهيون. وقت بوقت ايم ڪيو ايم به ڪراچي جي حوالي سان ان کاتي ۾ ڪجهه نه ڪجهه شيون وجهندي رهي. 
آگسٽ وارين برساتن هيڪاري ڏکي صورتحال پيدا ڪري وڌي. ڪراچيءَ جو ميئر وسيم اختر پاڻ کي شهر جي صفائي سٿرائي ۽ نالن جو گند ڪچرو هٽائڻ جي ذميواري کان آجو ڪرڻ لاءِ صفا سنڌ حڪومت جي مخالفت تي لهي آيو. هن وفاق کي مداخلت جي اپيل ڪئي ۽ سنڌ حڪومت کي ٽيڪس نه ڏيڻ جو اعلان ڪيو. وفاق اڳ ئي اهڙي ڪنهن بهاني جي انتظار ۾ ويٺو هو. پر سمجُهو چون ٿا ته ميئر اهڙو بيان وفاقي حڪومت ۾ ويٺل ذميوارن جي چوڻ تي ڏنو هو. اهڙو بيان ڪو ٻيو ڏيئي ها ته ڪڏهوڪو مٿس غداري جو ڪيس داخل ٿي چڪو هجي ها.

هاڻي اهو چيو پيو وڃي ته آرٽيڪل 149 تحت وفاق ڪراچيءَ جي معاملي ۾ مداخلت ڪندو. ان کان وزيراعظم سنڌ حڪومت کي پاسيرو رکي ايم ڪيو ايم ۽ تحريڪ انصاف جي ميمبرن تي ٻڌل هڪ متوازي ڪميٽي ٺاهي آهي جيڪا ڪراچي ۾ ترقياتي ڪم ڪرائيندي ۽ ڪراچي جي شهري حڪومت جي حوالي سان معاملا ڏسندي. 
ان کان اڳ پيپلزپارٽي کي پنهنجو وزير بدلائڻ، ان ۾ فارورڊ بلاڪ ٺاهڻ، گورنر راڄ لاڳو ڪرڻ جي نالي هيٺ مختلف ڪوششون به ٿينديون رهيون ۽ ميڊيا توڙي سياسي ۽ انتظامي حلقن ۾ بحث مباحثا به ٿيندا رهيا. پر اهي سڀ ڳالهيون آئين کان مٿڀريون پئي لڳيون يا وري ايئن ڪرڻ سان گهربل نتيجا نه پئي مليا.

فارورڊ بلاڪ هڪ ته ٺاهڻ ڏکيو هو ڇاڪاڻ ته انهن ميمبرن کي ايوان اندر پنهنجي قيادت جي موجودگي ۾ لائيو ڪيمرائن جي آڏو اٿي بيهڻ ۽ پنهنجو سياسي مستقبل اونداهو ڪرڻ جي همت نه ٿي سگهي ها. اهو ان ڪري به چئي پيو سگهجي ته پيپلزپارٽي اڃا تائين سنڌ ۾ Irrelevant نه ٿي آهي.

تحريڪ انصاف جو سربراهه سنڌ حڪومت جي تبديلي ضرور چاهي ٿو. پر اهو ان لاءِ نه ته هو پنهنجي جي ڊي اي وارن اتحادين کي خوش رکڻ گهري ٿو. جيتوڻيڪ ايئن ڪرڻ سان کيس اهو فائدو ضرور ملندو پر اها ثانوي ڳالهه آهي، عمران خان کي انهن جي لوڙ ڪونهي ڇاڪاڻ جو هو سمجهي ٿو ته هي ڍنڍ جا پکي آهن، اڄ هن سان گڏ آهن پر جڏهن ڦيرو ٿيندو، حڪومت ويندي ته اهي به ڦري ويندا.

عمران خان کي اهڙي ڪا گَتي ڪونهي جو رڳو ڪرپشن جي خاتمي لاءِ سنڌ حڪومت تبديل ڪرڻ چاهيندو هجي جيڪڏهن اهو هجي ته ڪيس پيا هلندا. هڪ وڏو وزير جيڪڏهن گرفتار ٿيندو ته ٻيو اچي ويندو ۽ اهو سلسلو هلندو رهندو. 
تجزيه نگارن جو خيال آهي ته ان سڄي قصي جي پويان وزيراعظم عمران خان جا سياسي مقصد آهن. ڳالهه ڪجهه هن ريت آهي ته هاڻي اهو طئي ٿي چڪو آهي ته ڪراچي هاڻي ڪنهن مين اسٽريم پارٽي وٽ هوندو. اهو ئي سبب آهي جو پهرين ايم ڪيو ايم جي قائد ۽ ان کانپوءِ خود ايم ڪيو ايم کي ڀاڱا ڀاڱا ڪيو ويو. 
ڏٺو وڃي ته گذريل سال جولاءِ وارين چونڊن جي مهم دوران به تحريڪ انصاف ڪراچيءَ تي وڌيڪ فوڪس ڪيو. هن ڪراچي کي ڇڏي باقي سنڌ جي ڊي اي جي وڏيرن کي لکي پڙهي ڏنو. 
اصل ۾ تحريڪ انصاف ڪراچيءَ کي پنهنجي ووٽر تڪ طور وٺڻ گهري ٿي. ڪراچيءَ ۾ قومي اسيمبلي جون 21 سيٽون آهن. اهو انگ بلوچستان کان ڇهه سيٽون وڌيڪ آهي. تحريڪ انصاف جو خيال آهي ته اها ڪراچيءَ کي پنهنجو جيڪڏهن مستقل گهر ٺاهي ته پنجاب مان کيس سيٽن جي ٿيندڙ نقصان جو پورائو ڪري سگهي ٿي.ساڳئي وقت ڪراچيءَ جهڙو شهر جيڪڏهن وٽس هوندو ته اهڙي احتجاجي سياست به هٿ وس هوندي جنهن سان ڪنهن به حڪومت کي لوڏي سگهجي ٿو. 
شهر جي بندرگاهه، صنعتي هجڻ واري ان جي حيثيت ۾ اڃان به واڌارو ڪري وجهي ٿي.

انهن مقصدن کي سامهون رکندي تحريڪ انصاف حڪومت پيپلزپارٽي ۽ سنڌ حڪومت تي دٻاءُ وجهي رهي آهي ته اها نئين لوڪل باڊيز جي نظام لاءِ راضي ٿئي. جنهن ۾ ميئر جي سڌي چونڊ ٿي سگهي. خاص ڪري ڪراچي جي ميئر کي وڌيڪ اختيار هجن ۽ وفاق ان کي سڌي طرح فنڊنگ ڪري سگهي. ايئن ڪرڻ سان ايم ڪيو ايم سان واڳيل توڙي ڪراچيءَ لاءِ مخصوص سوچ رکندڙن جي جذبن جي به تشفي ٿيندي ۽ اهو سڀ ڪجهه لوڪل باڊيز جي قانون ۾ تبديلي جي ذريعي ممڪن آهي. جيڪا سنڌ حڪومت نه پئي قبولي. پيپلزپارٽي کي اندازو آهي ته اهڙي قانون جو مطلب رڳو ڪراچي مرڪز حوالي ڪرڻ ئي نه ٿيندو بلڪه ايندڙ وقت ۾ سندس حڪومت ۾ اچڻ جا موقعا به گهٽجي ويندا.

پيپلزپارٽي جي قيادت خلاف ڪرپشن جا ڪيس ۽ مٿس پوندڙ دٻاءُ پنهنجي جاءِ تي، پر ان جي پويان هڪ سياسي راند به آهي. سا اها ته ڪراچيءَ جي مظلوميت ۽ لاوارثي ڏيکاري وفاقي حڪومت ڪراچي ڪارڊ کيڏڻ گهري ٿي. ان ۾ جيڪڏهن سنڌ حڪومت مڃي ٿي ته اڳتي هلي وفاق ڪراچيءَ جا معاملا ڏسندو. جيڪڏهن نٿي مڃي ۽ ان کي تبديل ڪرڻو ٿو پوي ته ڪجهه سياسي خواري ضروري ٿيندي پر پوءِ وفاقي ۽ هٿرادو جوڙيل صوبائي حڪومتون ڪري وٺنديون

Karachi card, 2019, Karachi, MQM

عابدی کا قتل کہیں گیم چینجر نہ بن جائے!

عابدی کا قتل کہیں گیم چینجر نہ بن جائے!
کراچی کا امن ہاتھوں سے پھسل نہ جائے؟
میرے دل میرے مسافر سہیل سانگی
صوبائی دالحکومت کراچی میں مشکل اور صبر آزما جدوجہد اور آپریشن کے بعدامن قائم ہوا تھا۔ اس شہر کی روشنیاں اور رونقیں بحال ہوئی تھی کہ اچانک دہشتگردی نے ایک بار پھر سر ٹھایا ہے۔شہر میں چھ ہفتوں میں چھ دہشتگردی کے واقعات ہوئے۔ پہلے قائد آباد کا واقعہ، چینی قونصل خانے پر حملہ، ایم کیو ایم کی محفل میلاد پر حملہ، ڈیفنس میں کار بم دھماکہ، پی ایس پی کے دو کارکنان شہید ہوئے اور اب یہ علی رضا عابدی والا واقعہ پیش آیا۔
یہ ایک دہشتگردی کا واقعہ ہے۔ لیکن کراچی میں دہشتگردی کے واقعات سیاسی پس منظر کے بغیر نہیں سمجھے جاسکتے۔
ماضی کے اکثر واقعات ایم کیو ایم کے اندرونی چپقلش یا بعد میں ایم کیو ایم کی کوکھ کی جنم لینے والے گروپس کی لڑائی قرار دیئے جاتے رہے ہیں۔ لیکن بعد میں یہ سلسلہ رک گیا تھا۔
ایم کیوایم میں تقریبا دو سال قبل شروع ہونے والی ٹوٹ پھوٹ تاحال جاری ہے۔ پہلے پاک سر زمیں پارٹی بنی5 فروری 2018ء کو ایم کیو ایم کے سینئر رہنماؤں کے درمیان اختلافات کھل کر تب سامنے آئے جبکہ ڈاکٹر فاروق ستار کامران ٹیسوری کو سینیٹ انتخابات کیلئے پارٹی ٹکٹ دینا چاہتے تھے۔ ایم کیو ایم کی رابطہ کمیٹی نے فاروق ستار کے فیصلے کے مخالفت کی۔ جس کے بعد پارٹی دوحصوں یعنی ایم کیو ایم بہادر آباد اور ایم کیو ایم پی آئی بی میں تقسیم ہوگئی تھی۔
بظاہر25 جولائی کے عام انتخابات سے قبل مختلف دھرے متحدتو ہوئے۔ لیکن یہ اتحادکوئی نتیجہ نہیں دے پائے۔ مختلف گروپ انتخابات میں ایک دوسرے کا ساتھ نہیں دے رہے تھے۔ پارٹی کو بدترین شکست کا سامنا کرنا پڑا۔فاروق ستار کو انتخابات سے پہلے ہی صورتحال کی بو آگئی تھی۔ ماہ جون میں ڈاکٹر فارق ستار نے کہا ہے کہ مائنس ون کی جگہ مائنس ٹو کیاجارہا ہے۔25 جولائی کے الیکشن میں پارٹی 17 سے 4 سیٹوں پر پہنچ گئی۔فاروق ستار بھی ہار گئے۔ وہ کہتے ہیں کہ میرا ایک گناہ یہ بھی تھاکہ میں نے پی ایس پی کے پروجیکٹ کو ناکام بنایا۔ سمجھا یہی جارہا ہے کہ ان پر اسٹبلشمنٹ یقین کرنے کو تیار نہیں۔ وہ سمجھتی ہے کہ فاروق ستار کے لندن سے رابطے ختم نہیں ہوئے۔
ڈاکٹر فاروق ستار نے پارٹی کے اندر احتساب کا مطالبہ کردیا۔جس کے معنی یہ ہو رہی تھی کہ ایم کیو ایم بہادرآباد کے لوگ حساب دیں۔ یہ مطالبہ لندن کے مطالبے سے ملتا جلتا نظر آتا ہے۔ چند ماہ قبل رابطہ کمیٹی نے 35 سالہ متحدہ قومی مومنٹ کی چوٹی کے رہنماوں میں شمار ہونے والے رہنما فاروق ستار کو پارٹی سے نکال دیاہے۔
انتخابات کے بعدایم کیو ایم ہائبرنیشن میں چلی گئی ہے۔ وہ کوئی جھگڑا کوئی اپوزیشن کی سیاست نہیں کرنا چاہتی۔وفاق میں تحریک انصاف کی مخلوط حکومت میں شامل ہے۔ سندھ اسمبلی میں بھی وہ تحریک انصاف کا ساتھ ہے۔ لیکن اپوزیشن کا بھرپور کردار بھی ادا نہیں کر رہی۔شہر کے مسائل اس کی ترجیح نہیں رہے۔ مبصرین کے مطابق وہ آپریشن کی کارروایوں اور گرفتار شدگان اور دائر شدہ مقدمات کے حوالے سے رلیف چاہتی ہے۔ جب تحریک انصاف حکومت کا نواز لیگ اور پیپلزپارٹی دونوں کے ساتھ جھگڑا ہے یہ اچھا موقع ہے کہ کچھ فائدہ اٹھائے۔خالد مقبول صدیقی اور ان کے ساتھیوں نے ایم کیو ایم کے کارکنوں کو یہ بات منوا لی ہے۔ لہٰذا کارکنان فاروق ستار سے دور کھڑے ہیں۔
ایم کیو ایم کے مختلف گروپس میں یہ بات محسوس کی جارہی ہے کہ کوئی بڑا زیادہ رلیف دینے کے موڈ میں نہیں۔ستمبر کے آخر میں تحریک انصاف کے رہنما اور گورنر سندھ عمران اسمٰعیل نے کہہ چکے ہیں کہ ماضی میں فلاحی اداروں کے پلاٹوں پر قبضوں اور چائنہ کٹنگ میں ایم کیو ایم ملوث رہی لیکن ان کے ساتھ اتحاد ہماری مجبوری ہے۔یعنی تحریک انصاف کراچی میں اپنی سیاست اور اپنی جگہ بنانا چاہتی ہے۔
انتخابات کے بعدایم کیو ایم مخمصہ کا شکار ہوگئی۔یہ سوچ ابھرنے لگی کہ مہاجر سیاست کا کیا ہوگا؟ اس کو زندہ کرنے کے لئے مختلف فارمولے سامنے آئے کہ ایم کیو ایم کے تمام دھڑوں کو کٹھا کیا جائے ۔دوسرا یہ کہ کوئی نئی پارٹی بانئی جائے۔ضمنی بلدیاتی انتخابات نے اس سوچ کا ایک عکس دکھایا۔اب یہ سوچ روان سال متوقع انتخابات ایسا موقعہ آنے والا تھا کہ اپنا بھرپور اثر دکھائے۔
مقتول رہنما رضا علی عابدی پچھلے کئی دنوں سے ایم کیو ایم کے تمام گروپس میں اتحاد کے لئے کوشاں تھے۔ انہوں نے ایک مصالحتی کمیٹی بھی بنائی اور ذاتی طور پر اس پلان کے لئے مہاجر قومی موومنٹ، پاک سر زمین پارٹی اور ایم آ ئی ٹی کے رہنماؤں سے بھی رابطہ کیا تھا۔وہ کہتے تھے کہ 2018ء کے عام انتخاب میں ایم کیو ایم کو بڑا دھچکہ لگا ہے، جس کے ازالے کے لیے ’’مہاجر قوم‘‘کراچی اور سندھ کے تمام سیاسی رہنماؤں کو متحد ہونا پڑے گا تاکہ آئندہ بلدیاتی انتخاب میں سندھ کے شہری علاقوں سے ان کی اصل قیادت سامنے آسکے ۔ انہوں نے ایم کیو ایم بہادر آباد کی قیادت سے بھی اپیل کی تھی کہ کراچی اور مہاجروں کو نقصان سے بچا نے کے لئے حکمت عملی بنائی جائی ۔علی رضا عابدی نے رواں سال اگست کے آ خر میں اختلافات کی وجہ سے ایم کیو ایم کی بنیادی رکنیت سے استعفی دے دیا تھا ۔ علی رضا عابدی ایم کیو ایم میں اختلافات کے بعد ڈاکٹر فاروق ستار کے ساتھ تھے ۔
سندھ حکومت کو فکر ہے کہ پے درپے واقعات کی وجہ سے کہیں کراچی کا امن ایک بار پھر ہاتھوں سے پھسل نہ جائے۔ وزیراعلیٰ سندھ مراد علی شاہ کا برہمی کا اظہار کرتے ہوئے کہا کہ دہشت گرد اکٹھے ہورہے ہیں اور ہم چپ کرکے بیٹھ گئے ہیں ۔ وزیراعلیٰ سندھ نے یہ صورتحال تشویش ناک ہے، یہ دہشت گرد اکٹھے ہورہے ہیں اور ہم چپ کرکے بیٹھ گئے ہیں، کراچی کے شہریوں کو خوف کے ماحول میں رہنے نہیں دینگے۔ وزیراعلیٰ سندھ نے برہمی کا اظہار کرتے ہوئے کہا کہ یہ صورتحال تشویش ناک قرار دیا کہ دہشت گرد اکٹھے ہورہے ہیں اور ہم چپ کرکے بیٹھ گئے ہیں، کراچی کے شہریوں کو خوف کے ماحول میں رہنے نہیں دینگے، ہرصورت شہریوں کا تحفظ چاہیے۔وزیراعلیٰ سندھ کے یہ جملے معنی خیز ہیں کہ ’’گرفتار ہوجائیں گے نہیں مجھے قاتل گرفتار چاہیءں۔‘‘ ’’اداروں کو خود مختاری دینے کے باوجود اس طرح کے واقعات ہو رہے ہیں۔ ‘‘
’’کراچی بھیجا ہے کہ شہر کے امن کو برقرار رکھنا سب کی ذمہ داری ہے ‘‘ کہہ کروزیر مملکت برائے داخلہ شہریار آفریدی یہ کہہ کر کراچی کے امن و امان کے لئے اپنا کردار بڑاھانے کا اشارہ دیا ہے۔ وہ کراچی پہنچے اور گورنر سندھ عمران اسماعیل سے ملاقات کی۔ انہیں علی رضا عابدی کے قتل کی تحقیقات پر بریفنگ دی گئی۔وزیر مملکت برائے داخلہ کا کہنا ہے کہ عابدی کے قتل کے واقعے کی کڑیاں مل رہی ہیں اور مجرم جلد گرفتار ہوں گے۔ہر زوایہ سے تحقیقات کی جارہی ہیں، باہر کے اور اندر کے تمام عناصر کو دیکھا جارہا ہے۔شہریار آفریدی نے کہا کہ وزیراعظم عمران خان نے مجھے یہ پیغام دے کر کراچی بھیجا ہے کہ شہر کے امن کو برقرار رکھنا سب کی ذمہ داری ہے، واقعے میں ملوث ہر ملزم اور سہولت کار کو گرفتار کریں گے چاہے وہ باہر کا ہو یا اندر کا شخص ہے، کراچی کے امن پر کوئی سمجھوتہ نہیں ہوگا۔
رضا علی عابدی کے قتل کی تعزیتی پیغامات سے ظاہر ہوتا ہے کہ وہ کراچی کی سیاست میں ایک اہم فرد تھے اور کوئی اہم کردار ادا کرنے جارہے تھے۔صوبائی اور وفاقی حکموتں کے عہدیداران کے بیانات سے لگتا ہے کہ واقعہ کے دہشتگردی کے حوالے سے مضمرات اپنی جگہ پر ،وفاقی و صوبائی حکومت کو گہری تشویش میں مبتلا کردیا ہے کہ کہیں یہ واقعہ کراچی کی سیاست میں گیم چینجر نہ بن جائے۔

چونڊن کان اڳ ايم ڪيو ايم جا گروپ گڏ ڪيئن ٿيا آهن؟

سهيل سانگي

سومر 07 مئي 2018ع

ڪراچيءَ ۾ گذريل هفتي پيپلز پارٽي جي چيئرمين بلاول ڀٽو جي ٿيل جلسي ايم ڪيو ايم جي ڪُک مان ڦُٽندڙ سمورن گروپن کي چيڙائي وڌو. هڪ هفتي جي اندر ايم ڪيو ايم پاڪستان جي نالي سان ڪم ڪندڙ بهادر آباد ۽ پير الاهي بخش ڪالوني جي ٻنهي گروپن گڏجي فيڊرل بي ايريا جي ٽانڪي گرائونڊ ۾ ئي جلسو ڪيو. هيءُ اهو علائقو آهي، جتي ايم ڪيو ايم جو اڳوڻو هيڊ ڪوارٽر نائين زيرو هو. جتي بلاول ڀٽو به جلسو ڪيو هو. بلاول جي جلسي بعد خالد مقبول صديقي جي اڳواڻيءَ ۾ ڪم ڪندڙ بهادر آباد واري گروپ توڙي فاروق ستار واري گروپ الڳ الڳ تاريخن تي ساڳي هنڌ تي جلسي جو اعلان ڪيو هو، پر ٻن ٽن ڏينهن اندر هڪ ٻئي تي شديد الزام تراشي ڪندڙ ۽ غدار ڪوٺيندڙ ٻن ٽن ڏينهن اندر ئي گڏ ٿي ويا. ٻنهي گروپن ۾ ايڏي تڪڙي ويجهڙائپ ٿيڻ ڏاڍي معنيٰ خيز لڳي ٿي، ڇاڪاڻ جو هن کان اڳ ايم ڪيو ايم جي گهڻگهرن توڙي پارٽي اندر ٻنهي جي دوستن اختلافن ختم ڪرڻ لاءِ وڏيون ڪوششون ڪيون هيون، پر ٻنهي گروپن جا اڳواڻ هڪ ٻئي کي برداشت لاءِ تيار نه هُئا. ايم ڪيو ايم ۾ پهريون ڏڦيڙ مصطفيٰ ڪمال پاڪ سرزمين پارٽي ناهي وڌو، ان بعد فاروق ستار جي اڳواڻيءَ ۾ 23 آگسٽ تي ايم ڪيو ايم لنڊن کان لاتعلقي جو اعلان ڪيو. اڳتي هلي پارٽي جي ليڊرشپ درميان جهيڙي ۾ اها وڌيڪ گروپن ۽ ٽڪرن ۾ ورهائجي وئي. هن وقت جيتوڻيڪ سرزمين تي فاروق ستار ۽ خالد مقبول صديقي جي اڳواڻيءَ ۾ هلندڙ ٻه گروپ آهن، پر اندر ئي اندر هر گروپ ۾ ٻه ٻه، ٽي ٽي گروپ آهن. هلندڙ سال جنوري تائين ملڪ جي سياست جو محور اسلام آباد ۽ لاهور يا پنجاب رهيو. سنڌ جي گادي واري شهر ۾ ڪو گهڻو اثر نه ڏيکاريندڙ سرگرمي  ٿي رهي هُئي. سواءِ ان جي ته ايم ڪيو ايم جا مخلتف گروپ هڪ ٻئي خلاف ڳالهائي رهيا هئا يا وري ڪڏهن ڪو ملڪ گير پارٽي جو اڳواڻ روٽين ۾ ڪراچي اچي رهيو هو. سينيٽ جي چونڊن کان پوءِ جيئن ئي ايندڙ چونڊن لاءِ رستو کليو ته تحريڪِ انصاف ۽ نواز ليگ به پنهنجون اليڪشني انداز سان سرگرميون ڏيکاريون. نواز ليگ جو نئون صدر شهباز شريف اپريل ۾ ٻه دفعا ڪراچي آيو. هو ٻن حوالن سان پنهنجا اتحادي ڳولڻ آيو. هڪ اهو ته نواز ليگ جي حامين ۽ صوبائي گادي واري شهر ۾ پنجابي سيٽلرز جي مدد سان ڪا سيٽ حاصل ٿي سگهي. ٻيو اهو ته ڪراچي مان مينڊيٽ وٺندڙ يا ايم ڪيو ايم جي ڪنهن گروپ وٽان قومي اسيمبلي ۾ حمايت ملي سگهي ٿي. نواز شريف، عمران خان توڙي جماعت اسلامي جي مولانا سراج الحق جي ڪراچيءَ جي ڪا به سرگرمي ايم ڪيو ايم جي ڪنهن به گروپ کي ايڏي ڏکي نه لڳي، جهڙو ڏکيو بلاول ڀٽو جو جملو لڳو. بلاول ڀٽي جي پاليسي ايم ڪيو ايم کي ڄڻ هڪ ڪري ڇڏيو. ڪن تجزيا نگارن جو خيال آهي ته پيپلز پارٽيءَ کي هروڀرو اهو پاور شو نه ڪرڻ گهربو هو، ڇاڪاڻ جو پيپلز پارٽي کي ايم ڪيو ايم جي پسمنظر مان ڪو ووٽ ملڻو نه هو. ماڳهين پيپلز پارٽي جي ڊپ وچان اهي گروپ گڏ ٿي ويا. بلاول ڀٽو پنهنجي تقرير ۾ ايم ڪيو ايم کي ”مستقل قومي مصيبت“ سڏيو هو، ۽ اهو به چيو هو ته جيڪڏهن الطاف حسين برو آهي ته ان جا ساٿي ۽ سهولتڪار وري ڪهڙا چڱا هوندا. هن ٻنهي گروپن جي اڳواڻ تي تنقيد ڪئي. بهرحال پيپلز پارٽيءَ جي لاءِ سياسي حوالي سان اهو ضروري هو ته اها ڪراچيءَ ۾ پنهنجي موجودگي جو احساس ڏياري. ٻي صورت ۾ ٻيون ملڪ گير پارٽيون گادي واري شهر ۾ گهڙي رهيون هيون. سنڌ جي وڏي وزير سيد مراد علي شاهه چيو هو ته ايم ڪيو ايم کي سياست ڪرڻ جي آزادي آهي، پر دهشتگرديءَ جي اجازت ڪونهي. ائين هجڻ به گهرجي. ٻنهي گروپن جي هن جلسي ٻڌايو آهي ته ايم ڪيو ايم واپس اها سياست ڪرڻ ڏي وڃي پئي، جيڪا نفرت واري آهي. اها واپس لساني فرق ۽ ڌار صوبي جي سياست تي بيٺي آهي. ٻنهي گروپن جا اڳواڻ چون ٿا ته ڌار صوبي لاءِ پنجاب ۾ ڳالهه ٿئي ٿي ته سنڌ ۾ ڇو نه!؟ ساڳي طرح مهاجرن واري نعرو به هڻي رهي آهي. اهي ٻئي ڳالهيون سنڌ ۾ هڪ دفعو وري نفرتون پيدا ڪنديون. صوبي ۽ ان جي عوام کي درپيش مسئلن جي بدران صوبي جون ٻئي ڌريون ٻولي جي بنياد تي هڪ ٻئي جي آمهون سامهون بيهي رهنديون، جنهن جو نقصان عوام کي ئي پوندو. ايم ڪيو ايم جو جلسو ۽ ان ۾ ٿيل تقريرون چار ڳالهين کي ظاهر ڪن ٿيون (1) الڳ صوبي جو مطالبو. (2) مهاجر ووٽ بئنڪ هڪ آهي، جيڪو ورهائجي نه سگهيو آهي. (3) رهنما نه، پر منزل کپي. (4) مهاجرين ۽ ان جي سڃاڻپ برقرار رکڻ. جهڙي طرح سان ايم ڪيو ايم جا ٽي گروپ موٽي آيا آهن، ان مان لڳي ٿو ته انهن کي رڳو پيپلز پارٽي جي جلسي يا بلاول ڀٽو جي تقرير گڏ نه ڪيو آهي، بلڪه اسٽيبلشمينٽ جي اشاري تي اهي ڌريون گڏ ٿيون آهن، جڏهن ته پيپلز پارٽيءَ جو جلسو ۽ بلاول جي تقرير رڳو بظاهر سبب بڻيا آهن. هونئن پيپلز پارٽيءَ کي ايم ڪيو ايم جي جيئري ٿيڻ سان سياسي طور تي ڪو نقصان به ڪونهي، خاص طور تي چونڊن جي موقعي تي جڏهن ايم ڪيو ايم وري مهاجريت جا مطالبا ڪري ٿي ته پيپلز پارٽي کي ان جو فائدو اهو ملندو، جو ان کي سنڌيت جي نعري هيٺ سنڌين جا ووٽ وٺڻ ۾ سهوليت ٿي پوندي. ڪراچيءَ ۽ اسلام آباد جي ذريعن جو چوڻ آهي ته اسٽيبلشمينٽ کي ڊپ آهي ته جيڪڏهن ايم ڪيو ايم جي ٻنهي گروپن کي گڏ نه ڪيو ويو ۽ ان جي مينڊيٽ کي ٽوڙڻ جي ڪوشش ڪئي وئي ته ان ڳالهه جو امڪان آهي ته ايم ڪيو ايم جو لنڊن وارو قائد پنهنجا ماڻهو اليڪشن ۾ آڻي. يا وري اهو ته متان ڪراچيءَ ۾ چونڊن جي بائيڪاٽ جو سڏ ڏئي. جيڪڏهن اهڙي ڪا صورتحال پيدا ٿي ته 2013ع کانپوءِ ڪراچي ۾ ڪيل آپريشن، سياسي چائنا ڪٽنگ ۽ ٻيا سمورا معاملا لڙهي ويندا، ان ڪري ايم ڪيو ايم پاڪستان کي جيارڻ ضروري هو. ڪراچيءَ جو مينڊيٽ ايم ڪيو ايم وٽ ئي رکڻ جا اسٽيبلشمينٽ کي ٻه وڏا فائدا آهن. هڪ اهو ته ڪراچي جي سياست ڪنهن ملڪگير پارٽي جي هٿ ۾ نه ايندي. معنيٰ اسٽيبلشمينٽ جي ئي گرفت ۾ رهندي. ٻي ڳالهه ته ايندڙ چونڊن کان پوءِ وزيراعظم جي چونڊ لاءِ هڪ مضبوط گروپ وٽان حمايت ۽ ان جي ووٽ جي ضرورت پوندي، ان ڪري ايم ڪيو ايم کي جيارڻ ضروري هو.

http://kawish.asia/Articles1/Sohail%20Sangi/2018/2018/07%20May%202018.htm