Sangi سهيل سانگي

سهيل سانگي سنڌي ڪالم ۽ آرٽيڪل About Current political, economic media and social development issues

Thursday, March 09, 2017

سهيل سانگي SOHAIL SANGI Sindhi column 2017

SOHAIL SANGI
2017

جنوري 2017
جمع 13 جنوري 2017ع
جمع 20 جنوري 2017ع
سومر 23 جنوري 2017ع
فيبروري 2017
جمع 03 فيبروري 2017ع
ڇنڇر 18 فيبروري 2017ع
اڱارو 28 فيبروري 2017ع
مارچ 2017
ڇنڇر 04 مارچ 2017ع


ٻه ڏينهن اڳ ڪامريڊ مانڌل شر جي شهزادي جمال ناصر فيس بڪ تي اسٽيٽس رکيو ته بابا جي طبيعت گهڻي خراب آهي، پر مون کي يقين هو ته جيڪڏهن ڪامريڊ سڪرات جي حالت ۾ هليو ويو اتان به نڪري ايندو. ڇاڪاڻ جو هو جيترو اڏول، بهادر ۽ همت وارو هو، لڳندو هو ڪڏهن به ڪنهن درد يا تڪليف جي شدت هن ماڻهو جي ساهه جي تند ٽوڙي نٿي سگهي. سندس حوصلا بلند هوندا هئا، مايوسي ڄڻ هن لاءِ ڪفر هئي. ڪيترن ئي پراڻن ساٿين جا ان ڏينهن موبائيل تي ميسيج اچڻ لڳا ته ڪامريڊ مانڌل گذاري ويو آهي، هي پهريون ۽ آخري موقعو هو جو مون سندس بيماري جو غلط اندازو لڳايو هو، هونئن هن کان اڳ به ڪيترائي ڀيرا سندس بيماري بابت گهر ڀاتين يا دوستن سان حال احوال ٿيندا رهيا ۽ ڪجهه ڏينهن بعد پتو پوندو هو ته هاڻ طبيعت ٺيڪ ٿي ويئي اٿس ۽ وري پنهنجي ڪِرت کي لڳي ويو آهي.
ماڙي گئس جا ذخيرا هٿ اچڻ ته اڃا ڪالهه جي ڳالهه آهي، گهوٽڪي ۽ ڀرپاسي وارو علائقو عام طرح سان سردارن جي ڪري مشهور رهيو آهي، پر هن علائقي جو سڀ کان وڏو حوالو ۽ نالو ڪامريڊ مانڌل هو ۽ آهي، جيڪو پهرين صف جو هاري اڳواڻ ۽ انقلابي هو. سنڌ ۽ پنجاب جي سرحد ويجهو کروهي ڳوٺ ۾ جنم وٺندڙ مانڌل ستر واري ڏهاڪي ۾ ڪامريڊ ڄام ساقي، اعزاز نذير ۽ مزدور اڳواڻ مولابخش جي هٿ چڙهيو ته رچي ريٽو ٿي ويو. ياد نٿو اچي ته مانڌل سان پهرين ملاقات ڪڏهن ٿي، پر اها پڪ آهي ته اهو 1970ع وارو ئي زمانو هو، جڏهن بنگال ۾ آپريشن شروع ڪيو ويو هو. ان بعد ملاقاتن، ڪچهرين ۽ گڏجاڻين جو اڻکٽ سلسلو رهيو.
ڀٽي جو حڪومتي دور هجي يا ضياءَ الحق جي مارشل لا مانڌل شر، جيل ۾ رهيو هوندو يا وري پوليس سندس پويان رهي هوندي. هن جو ڏوهه اهو هو ته هو هارين جي حقن لاءِ جدوجهد ڪندو هو، گڊو بئراج جون زمينون انعام ۽ نيلام ۾ڏيڻ خلاف ويڙهه ڪندو هو. ان ويڙهه ۾ هن انتظامي طور عدالتي در به کڙڪايا، هارين کي منظم ڪيو، روڊن تي اچي احتجاج به ڪيائين. سندس ڏوهه اهو به هو ته عام ماڻهن جي حقن لاءِ جاکوڙ ڪندو هو، وڏو ڏوهه اهو به هو ته هو ملڪ جي انقلابين جي تنظيم سان سلهاڙيل هو. اهڙن ڏوهن جي هڪ ڊگهي لسٽ هئي، جنهن کيس ڄڻ ته رياست وٽ ”هسٽري شيٽر“ بڻائي ڇڏيو هو. جڏهن به ملڪ جي ڪنهن ڪنڊ کان جمهوري يا قومي حقن جي تحريڪ اٿندي هئي ته پوليس سڀ کان پهريان ڪامريڊ مانڌل ۾ هٿ وجهندي هئي.
لڳاتار رياستي ڏاڍ جو مرد ٿي مقابلو ڪندڙ هن ڪامريڊ جدوجهد جي ميدان ۾ پاڻ ملهايو، نه ڪڏهن پنهنجو ڪنڌ جهڪايائين ۽ نه وري سنگت جو، نه ئي وري ”سنگت جي سار“ لڌائين، جيئن ڪڏهن ڪڏهن، ڪي سيکڙاٽ سياسي ڪارڪن گرفتاري کانپوءِ پويان رهجي ويلن جا نالا کڻي لهندا آهن، سنڌ جون سڀئي جيلون ۽ ايذاءَ گهر هن جا ڏٺل هئا. سموريون ننڍيون وڏيون ياترائون ٿيل هئس، کيس لاڪپ يا ٽارچر سيل ۾ رهڻ جو ڄڻ ته آرٽ اچي ويو هو، آرٽ به اهڙو جو رياستي ادارا ٿڪي پون پر مانڌل نه ٿڪي. رڳو مانڌل کي ئي نه پر گهر جي ٻين ڀاتين ۽ خاص ڪري هن جي ٻارن کي به اهو آرٽ اچي ويو هو، جيئن هر ڊگهي ۽ سخت جدوجهد ڪندڙ ڪارڪنن جي گهر ڀاتين کي اهڙين حالتن ۾ زندگي گذارڻ جو هلي هلي ڏانءُ اچي ويندو آهي. وڏي ڳالهه ته مانڌل کڻي ڪهڙي به حال ۾ رهيو، پر هن سنگت کي ڪا ميار ڏني ۽ نه ڪو ڏک ڏوراپو ته، توهان ڪا سار نه لڌي. سندس ويساهه هو ته آئون جيڪي ڪجهه ڪريان ٿو سو سڀ ڪجهه ڄاڻندي، سمجهي ۽ ڇنڊي ڇاڻي پوءِ ڪريان ٿو، اهو ڪم ڪرڻ جو يا رستو اختيار ڪرڻ جو فيصلو منهنجو پنهنجو آهي، آئون ڪنهن تي ڪو احسان ڪونه پيو ڪريان، سِر تي اچي ته هر ڪو پاڻ نڀائي. اها ڏاڍي وزنائتي ڳالهه هئي، جيڪا ڪجهه سال اڳ حيدرآباد پريس ڪلب ۾ هڪٻئي سان حال اوريندي هِن مون کي ٻڌائي هُئي. مون کيس ماڙي گئس ۽ مقامي ماڻهن جي هلايل تحريڪ جنهن جي هن اڳواڻي ڪئي هئي، بابت پنهنجو لکيل ڪتابڙو به هن کي ڏنو هو. هن شخص ۾ عزتِ نفس ۽ بلا جي خودداري هئي، جيڪا آخر تائين شان سان قائم رهي. ان جو مشاهدو مختلف تحريڪن ۾ گڏ هجڻ ۽ جڏهن هو گرفتار ٿي ڪراچي جيل پهتو ته، اتي گڏ رهندي به ٿيو. چوندا آهن ته مڙس جي خبر ريل يا جيل ۾ پوندي آهي، هو ٻنهي امتحانن ۾ پاس ويو، يعني سياسي پنڌ ۾ به ۽ قيد ڪاٽڻ ۾ به.
پنهنجي جدوجهد تي ۽ ورتل واٽ جي صحيح هجڻ تي هن جو پڪو ويساهه هو. هو شروع کان جنهن انقلابي لڏي سان جُڙيو، آخر تائين ان سان ئي جُڙيل رهيو. ماڙي گئس فيلڊ واري تحريڪ ڪيترن ڏينهن تائين جاري رهي، جنهن ۾ سندس نياڻين به حصو ورتو. تحريڪ جي ڪاميابي تي ماڙي گئس انتظاميا کي مانڌل شر ۽ سندس تحريڪي ساٿين سان لکت ۾ ٺاهه ڪرڻو پيو، جنهن ۾ ضلعي حڪومت به شاهد ۽ ضمانت طور ٺاهه جو حصو ٿي، اها وڏي ڪاميابي هئي. ڄاڻايل تحريڪ جي ڪجهه ڏينهن بعد آئون جڏهن ان معاملي تي رڪارڊ لکڻ لاءِ پهتس ته، هن مون کي اهي سڀ هنڌ ڏيکاريا، جتي ڳوٺاڻن پوليس سان مقابلو ڪيو هو، اها لوهي پل به ڏيکاريائين، جتي شيرياڻين پوليس کي ڀڄائي ڪڍيو هو ۽ لوهي پُل کي اسٽالن گراڊ بڻائي ڇڏيو. هن مونکي اتي پنهنجو جوڙيل ڪميونيڪيشن سسٽم به سمجهايو ته ڪيئن مستري مارڪ ريڊيو ذريعي اعلان ٿي ويندو هو ته پوليس اچي پئي ۽ پوءِ ڳوٺاڻا عورتون توڙي مرد لٺيون ۽ ڪهاڙيون کڻي وڃي سامهون بيهي رهندا هئا. مستري مارڪ ريڊيو مقامي طور تي ڪجهه ڪاريگرن ٺاهيو هو، جنهن جو آواز ٻن ميلن جي مفاصلي تائين ٻڌو ويندو هو، ان ريڊيو تان گانا وغيره به هلندا هئا. مونکي اتي مانڌل شر پنهنجي سموري جدوجهد جا داستان ٻڌايا ۽ سرزمين تي بيهي پورو نقشو پڻ سمجهايو. کيس چيو هئم مطلب ته ڪامريڊ تون باقاعده وڙهڻ ڄاڻين ٿو. جنهن تي هن وڏو ٽهڪ ڏيئي چيو ته وڙهڻ تي مجبور ڪيو ٿو وڃي، اسين ته پنهنجي وسيلن ۽ حقن جو بچاءُ ۽ تحفظ پيا ڪريون. گهوٽڪي ۽ سکر ۾ ڪيتريون ئي ننڍيون وڏيون تحريڪون هليون، ڪامريڊ انهن ۾ ضرور شامل رهيو، ايئن انهن تحريڪن ۾ سندس حصي ۾ ڪجهه ڪاميابيون آيون ته ڪجهه ۾ وري اڳئين تحريڪ شروع ڪرڻ لاءِ تجربو حاصل ٿيو.
ڪميونسٽ پارٽي جي جدوجهد هجي، هاري هلچل هجي يا حُر تحريڪ، ڪامريڊ مانڌل انهن بابت ڄاڻ جي هڪ وڏي کاڻ هو. هن پاڻ انقلابي تحريڪ ۾ وڌي حصو ورتو ته سندس والد صاحب وري حر جدوجهد ۾ حصو ورتو. ڪامريڊ حُر تحريڪ جون ننڍپڻ جون يادگيريون به ڪڏهن ڪڏهن شيئر ڪندو هو. ٻار هوندي به هو حر تحريڪ ۾ شامل رهيو.
آخري ٻن ٽن ملاقاتن دوران مون ڪامريڊ کي فرمائش ڪئي ته، تون پنهنجون يادگيريون لِک، چائين ته اهو لکڻ وارو ڪم توهان جو آهي، آئون لکي ڪونه سگهندس. مون زور ڀريو ته تون جيئن به، جيڪو به لکين، لِک ضرور، واعدو ٿو ڪريان ته آئون انهن لکڻين کي صاف ۽ ايڊٽ ڪري ڏيندس. پوءِ هڪ ڏينهن اسان ويهي اهڙو منصوبو به ٺاهيو هو، پر ڪامريڊ جي ڪابه لکڻي مون تائين نه پهتي. پڪ اٿم ته هن لکيو ضرور هوندو. ڪجهه مهينا اڳ هن پاڻي جي کوٽ بابت ڌرڻو به هنيو هو، پڪ اٿم ته تڏهن به سندس صحت ڪا چڱي نه هوندي، پر جيئن ڀٽائي چيو آهي؛ جان جان هُئي جيئري ورچي نه ويٺيءَ، هن کي ورچي ويهڻ ته ايندو ئي نه هو. ننڍي قد وارو هي چِيڙهو مُڙس مون کي هماليه سان ڪُلهو هڻندي نظر اچي ٿو، مانڌل سراپا جدوجهد جو نالو هو. سندس ويجهن ساٿين ۾ ڄام ساقي، ڪامريڊ عبدالقادر انڊهڙ، چاچو شاهه محمد دراني، اسماعيل کوسو، نور الله ملڪ، عاشق سومرو، اسماعيل قريشي، عبدالرشيد انڊهڙ، الهبچايو، امر لال ۽ ٻيا شامل آهن.

سهيل سانگي Sindhi columns 2016

SOHAIL SANGI
2016

جنوري 2016
ڇنڇر 09 جنوري 2016ع
اڱارو 12 جنوري 2016ع
جمع 29 جنوري 2016ع
فيبروري 2016
جمع 12 فيبروري 2016ع
سومر 22 فيبروري 2016ع
مارچ 2016
اربع 02 مارچ 2016ع
سومر 21 مارچ 2016ع
اپريل 2016
جمع پهرين اپريل 2016ع
آچر 10 اپريل 2016ع
سومر 18 اپريل 2016ع
مئي 2016
اڱارو 03 مئي 2016ع
جمع 13 مئي 2016ع
اربع 25 مئي 2016ع
اڱارو 31 مئي 2016ع
جون 2016
ڇنڇر 04 جون 2016ع
ڇنڇر 11 جون 2016ع

جمع 24 جون 2016ع

اربع 27 جولاءِ 2016ع
آگسٽ 2016

جمع 19 آگسٽ 2016ع
سيپٽمبر 2016

اربع 07 سيپٽمبر 2016ع

جمع 23 سيپٽمبر 2016ع
آڪٽوبر 2016

جمع 14 آڪٽوبر 2016ع
نومبر 2016

جمع 04 نومبر 2016ع
جمع 11 نومبر 2016ع
جمع 18 نومبر 2016ع
جمع 25 نومبر 2016ع
ڊسمبر 2016
جمع  16 ڊسمبر  2016ع
ڇنڇر 24 ڊسمبر 2016ع

Monday, July 18, 2016

Sohail Sangi Sindhi Columns 2013



SOHAIL SANGI
2013
جنوري 2013
خميس 3 جنوري 2013ع
فيبروري 2013
آگسٽ 2013
جمع 02 آگسٽ 2013ع
ڇنڇر 03 آگسٽ 2013ع
اربع 07 آگسٽ 2013ع
سومر 12 آگسٽ 2013ع
اربع 14 آگسٽ 2013ع
آچر 25 آگسٽ 2013ع
خميس 29 آگسٽ 2013ع
سيپٽمبر 2013
اڱارو 03 سيپٽمبر 2013ع
جمع 20 سيپٽمبر 2013ع
آڪٽوبر 2013
اربع 02 آڪٽوبر 2013ع
خميس 03 آڪٽوبر 2013ع
اربع 09 آڪٽوبر 2013ع
اربع 16 آڪٽوبر 2013ع
اڱارو 22 آڪٽوبر 2013ع
اربع 30 آڪٽوبر 2013ع
نومبر 2013
ڇنڇر 02 نومبر 2013ع
اربع 13 نومبر 2013ع
ڇنڇر 23 نومبر 2013ع
جمع 29 نومبر 2013ع
ڊسمبر 2013
اربع 11 ڊسمبر 2013ع
سومر 16 ڊسمبر 2013ع
سومر 30 ڊسمبر 2013ع

Labels:

Sohail Sangi Sindhi columns 2014

Sohail Sangi Sindhi columns 2014


SOHAIL SANGI
2014
جنوري 2014
فيبروري 2014
مارچ 2014
اپريل 2014
مئي 2014
خميس 15 مئي 2014ع
ڇنڇر 31 مئي 2014ع
جون 2014
ڇنڇر 21 جون 2014ع
جولاءِ 2014
اربع 02 جولاءِ 2014ع
اڱارو 22 جولاءِ 2014ع
آگسٽ 2014
اربع 06 آگسٽ 2014ع
جمع 22 آگسٽ 2014ع
خميس 28 آگسٽ 2014ع
سيپٽمبر 2014
جمع 05 سيپٽمبر 2014ع
ڇنڇر 13 سيپٽمبر 2014ع
ڇنڇر 20 سيپٽمبر 2014ع
آڪٽوبر 2014
اربع  پهرين آڪٽوبر 2014ع
خميس 09 آڪٽوبر 2014ع
اڱارو 15 آڪٽوبر 2014ع
سومر 20 آڪٽوبر 2014ع
ڇنڇر 25 آڪٽوبر 2014ع
جمع 31 آڪٽوبر 2014ع
نومبر  2014
ڇنڇر 15 نومبر 2014ع
اڱارو 25 نومبر 2014ع
ڊسمبر  2014
اربع 03 ڊسمبر 2014ع
اڱارو 09 ڊسمبر 2014ع
اڱارو  16 ڊسمبر 2014ع
ڇنڇر 20 ڊسمبر 2014ع
اڱارو 23 ڊسمبر 2014ع

Labels:

Sohail Sangi Sindhi columns 2015

Sohail Sangi Sindhi columns 2015


SOHAIL SANGI
2015
جنوري 2015
جمع 09 جنوري 2015ع
جمع 16 جنوري 2015ع
فيبروري 2015
اڱارو 03 فيبروري 2015ع
مارچ 2015
اڱارو 03 مارچ  2015ع
جمع 06 مارچ 2015ع
ڇنڇر 14 مارچ 2015ع
اڱارو 17 مارچ 2015ع
آچر 22 مارچ 2015ع
آچر 29 مارچ 2015ع
اپريل 2015
اربع 08 اپريل 2015ع
ڇنڇر 25 اپريل 2015ع
سومر 27  اپريل 2015ع
مئي 2015
اربع 13 مئي 2015ع
جون 2015
سومر پهرين جون 2015ع
ڇنڇر 06 جون 2015ع
اڱارو 16 جون 2015ع
جولاءِ 2015
ڇنڇر 04 جولاءِ 2015ع
جمع 10 جولاءِ 2015ع
خميس 30 جولاءِ 2015ع
آگسٽ 2015
جمع 21 آگسٽ 2015ع
آڪٽوبر 2015
اربع 07 آڪٽوبر 2015ع
نومبر 2015
جمع 13 نومبر 2015ع
ڊسمبر 2015
سومر 21 ڊسمبر 2015ع

Labels: